Tag Archives: դիսկուրս:

DOI: 10.57192/18291864-2026.1-100

ԱՍՏՎԱԾԱՇՆՉՅԱՆ ԻՆՏԵՐՏԵՔՍՏԻ ԴԻՍԿՈՒՐՍԱՅԻՆ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹՆԵՐԸ ԵՎ ՎԱԽՃԱՆԱԲԱՆԱԿԱՆ ՇՐՋՈՒՄԸ ԱՐԴԻ ՀԱՅ ԱՐՁԱԿՈՒՄ
(Արփի Ոսկանյանի «Չի վաճառվում» ժողովածուի օրինակով)

Արդի հայ արձակում աստվածաշնչյան ինտերտեքստը՝ որպես արժեքային ճգնաժամի արտահայտության ձև և մշակութային հիշողության կրող, բավականին կենսունակ է և դրսևորվում է աստվածաշնչյան կերպարների և նարատիվների դեկոնստրուկցիայի միջոցով։ Գրականագիտական ուսումնասիրություններում աստվածաշնչյան ինտերտեքստի այս գործառույթը սերտորեն առնչվում է վախճանաբանական մտածողությանը՝ էսխատոլոգիային (անգլ. eschatology), քանի որ վերջինս հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ոչ միայն պատմության կամ աշխարհի վերջի գաղափարին, այլև իմաստային համակարգերի քայքայմանը, հավատքի ճգնաժամին և արժեհամակարգային փոփոխություններին։ Այդ իմաստով վախճանաբանությունը արդի գրականության մեջ դադարում է զուտ դոգմատիկ կամ աստվածաբանական հասկացություն լինելուց. այն վերածվում է տեքստային մետաֆորիկ գործիքի, որի միջոցով արտահայտվում են ժամանակակից աշխարհի և մարդու արժեհամակարգային փոփոխությունները։

Այս առումով ուշագրավ է Արփի Ոսկանյանի արձակը, որում աստվածաշնչյան ինտերտեքստը մշակութային նարատիվի կրողն է, որը ենթարկվում է քննության, խեղաթյուրման, երբեմն՝ ծաղրական վերարժևորման։ Աստվածաշունչը ոչ թե սրբազան հեղինակություն է, այլ կոլեկտիվ հիշողության կաղապար, որի միջոցով ցուցադրվում են ժամանակակից կյանքում առկա փոփոխություններն ու աղավաղումները։

ԴԵԼԻԲԵՐԱՏԻՎ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՈՐՊԵՍ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐԱՑՄԱՆ ՊԱՅՄԱՆ

Նոր աշխարհակարգի հաստատմամբ անհրաժեշտություն է առաջանում վերանայելու հանրային քաղաքականության ժողովրդավարացման հիմնախնդիրները՝ կանխարգելելու ժամանակակից քաղաքական տուրբուլենտության մարտահրավերներն ու անորոշությունները։ Ժամանակակից քաղաքական զարգացման (բաշխման, շարժունակության, մասնակցության, ինքնության, լեգիտիմության) ճգնաժամերով պայմանավորված անորոշությունների խաղային և ցանցային բնույթը թելադրում է ուսումնասիրել դելիբերատիվ հաղորդակցության դերը՝ որպես Հայաստանի քաղաքական համակարգի ժողովրդավարացման որակի բարձրացման միջոց։ Սա Հայաստանում դելիբերատիվ և մասնակցային ժողովրդավարության զուգամիտման անհրաժեշտությունը որպես պետական իշխանություն/կառավարություն-քաղաքացիական հասարակություն երկխոսության ապահովման, ինչպես նաև ռազմավարական մտածողությամբ պատասխանատու գործունեության միջոց ներկայացնելու հիմք է:

Ավելին, Հայաստանի Հանրապետությունում նման մոտեցման արդյունքում պոլիարխիկ էլիտայի և քաղաքացու ինստիտուտի զարգացման պայման է ներքին և արտաքին տուրբուլենտ մարտահրավերների կանխարգելումը՝ քաղաքական համակարգի էվոլյուցիոն արդիականացման մեխանիզմների մշակմամբ։ Սա թույլ կտա հրաժարվելու ժողովրդավարական անցումային գործընթացում մարգինալ պոպուլիստական մասնակցություն ենթադրող հեղափոխական մեխանիզմներից և շեշտադրելու «անցումից համախմբում» գործընթացը՝ էվոլյուցիոն արդիականացման ռազմավարական նպատակադրմամբ։

Հիմնական նպատակն է Հայաստանում դելիբերատիվ և մասնակցային ժողովրդավարության իրական զուգամիտման միջոցով հանրային շահը դիտարկել որպես պոլիարխիկ էլիտայի գործունեության հիմք և նվազեցնել ՏՀ (տեղեկատվական-հաղորդակցական) մանիպուլյացիաները։ Միևնույն ժամանակ, հանրային գիտակցության մեջ մարգինալացումն ու օտարումը կանխարգելելու համար հիմնավորվել է ժողովրդավարական քաղաքական և քաղաքացիական մշակույթների միջոցով քաղաքացիների կայուն սոցիալականացման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության տեսական և գործնական նշանակությունը քաղաքական համակարգի էվոլյուցիոն արդիականացման լուսաբանումն է՝ դելիբերատիվ հաղորդակցությունը որպես հանրային քաղաքականության ժողովրդավարացման պայման հիմնավորմամբ։

Հետազոտության մեջ կատարված ընդհանրացումները կարող են ներառվել Հայաստանում «անցումից համախմբում» ժողովրդավարության զարգացմանն ուղղված ծրագրերում և պետական կառավարում-քաղաքացիական հասարակություն հարաբերությունների ապահովման ռազմավարական քաղաքականության մշակման մեջ։

Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ՀՀ պետական իշխանությունների և քաղաքացիական հասարակության կառույցների հարաբերությունների օպտիմալացմանը։