Category Archives: ՓԻԼԻՍՈՓԱՅՈՒԹՅՈՒՆ

ՎԱՀՐԱՄ ՐԱԲՈՒՆՈՒ ՊԱՏՄԱՓԻԼԻՍՈՓԱՅԱԿԱՆ ՈՒ ՔԱՂԱՔԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԱՅԱՑՔՆԵՐԸ — 2016-4

Սեյրան Ա.  Զաքարյան
Միջնադարն ուներ հոգևոր մշակույթի համակարգում պատմության տեղի ու դերի ըմբռնման, «պատմության կերպարի» ստեղծման, պատմական գործիչների ու իրադարձությունների վերլուծության ու իմաստավորման, ազգային ինքնության համապատկերում պատմական հիշողության, պատմական անցյալի և ազգային արժեքների կարևոր ման իր յուրահատկությունները, որոնք դրսևորվել են նաև XIII դարի հայ պատմագրության մեջ, ի մասնավորի՝ Վահրամ Րաբունու երկերում:

ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՄԵԿՆՈՂԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՄՈՎՍԵՍ ԽՈՐԵՆԱՑՈՒ ՊԱՏՄԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԸ — 2016-3

Ռոմիկ Խ. Քոչարյան
Պատմությունն իր իսկական գոյության պարագայում և կոնկ րե տորեն Մովսես Խորենացու «Պատմութիւն Հայոց» երկը իրենում և-կամ իրենով պատմվող բովանդակությամբ և պատմումի կերպով կարո՛ղ է կրթել և հենց կրթում ու աճեցնում է մարդկային հավատը, հույսն ու սերն առ Աստ ված, նաև սերը մարդկանց նկատմամբ և միտքն առ իմաստություն:

ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՄԵԿՆՈՂԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՄՈՎՍԵՍ ԽՈՐԵՆԱՑՈՒ ՊԱՏՄԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԸ — 2016-1

Ռոմիկ Խ. Քոչարյան
Ներկայացվող ուսումնասիրության դիտավորության, կերպարանումի ու կատարումի համար հիմնորոշ, անհրաժեշտ ու նախընտրելի իմաստային տեսադաշտ ընձեռելով, որպես նաև բուն ասելիքի կանխահասկացում ա պա հովող կանխասացություն, կարելի է ամրագրել էական խորհուրդ արտահայտող մտքի հետևյալ բանաձևը. ամենայն գոյի որ պես այդպիսին գոյության իմաստը իր կոչմանը համապատասխան լի նելությունն է:

ՀՈՎՀԱՆ ՈՐՈՏՆԵՑՈՒ ԲՆԱԶԱՆՑԱԿԱՆԳՈՅԱԲԱՆԱԿԱՆ ՀԱՅԱՑՔՆԵՐԸ — 2015-4

Սեյրան Ա. Զաքարյան
Միջնադարի նշանավոր աստվածաբան-իմաստասեր, Տաթևի համալ սարանի հիմնադիր, ուսուցչապետ Հովհան Որոտնեցու (1313/13151386/1388) կյանքն ու գործունեությունը և կրոնաաստվածաբանական ու տեսական-իմաստասիրական ժառանգությունը գտնվել և շա րու նակում են մնալ հայագետների, ի մասնավորի փիլիսոփաների ու պատմաբանների ուշադրության կենտրոնում1: Սույն հոդվածում փորձ է արվում նորովի ու համակողմանիորեն վերակազմել ու արժևորել նրա բնազանցական-գոյաբանական հայացքները:

«ԼԻՆԵԼ» ՀԱՅԵՐԵՆ — 2015-1

Աշոտ Վ. Ոսկանյան
Քսաներորդ դարի մեծագույն փիլիսոփաներից մեկը՝ Մարտին Հայդեգերը (1889 – 1976), պատկանում է այն հազվագյուտ մտածողների թվին, որոնց համար լեզուն միտքն արտահայտելու պարզ միջոց չէ, այլ ստեղծարար խառնարան, որում միտքը ծնվում է, ձևավորվում և երևակվում: Խոսքի և մտքի այդ օրգանական միասնությունը, բնականաբար, դժվար թարգմանելի է, փաստորեն՝ անթարգմանելի: Դրա համար էլ, մայրենի լեզվով ընթերցել Հայդեգերին, կնշանակի նորովի մտածել նրա միտքը՝ ենթարկվելով սեփական լեզվի օրինաչափություններին:

ՆԱԽԱՍԿԶԲԻ ՀԱՐՑԱԴՐՈՒՄԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՀՈԳՈՒ ՓՐԿՈՒԹՅԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐԸ — 2014-4

Հին հունական փիլիսոփայության գոյաբանաիմացաբանական խնդրակարգի Կունո Ֆիշերի վերակառուցման հետքերով

Հակոբ Ս. Մադոյան
Եթե քաղաքալան պատմության մեջ պատմական անհրաժեշտությունը գոյանում է մարդկանց, սոցիալական խմբերի և զանգվածների գործողությունների պատճառահետևանքային ներուժի շնորհիվ, ապամ տքի պատմության մեջ դրան համապատասխանում է տրամաբանական անհրաժեշտությունը:

ԻՆՉՈՒ՞ ՉԱՊԱՇԽԱՐԵՑ ՀԱՅԴԵԳԵՐԸ — 2014-2

Աշոտ Վ. Ոսկանյան
Քսաներորդ դարի մեծագույն փիլիսոփաներից մեկի՝ Մարտին Հայդեգերի՝ նացիոնալ-սոցիալիզմի հետ առնչությունների մասին հարյուրավոր գրքեր են գրվել: Հետազոտողների, ինչպես նաեւ շահագրգիռ ժամանակակիցների ուշադրության կենտրոնում ոչ միայն այն հանգամանքներն են, որոնք պայմանավորել են Հայդեգերի գայթակղությունն այդ չարաբաստիկ քաղաքական շարժումով, այլեւ առավել անբացատրելի թվացող հետեւյալ հարցը. ինչո՞ւ հետպատերազմյան տարիներին մտածողն այդպես էլ հրապարակայնորեն ու միանշանակ կերպով չսահմանազատվեց նացիոնալ-սոցիալիզմից՝ խոստովանելով իր սխալները: Ինչո՞ւ չապաշխարեց Հայդեգերը:

 

ԿԵՑՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐԸ ՀԱՆՍ-ԳԵՈՐԳ ԳԱԴԱՄԵՐԻ ՈՒՍՄՈՒՆՔՈՒՄ — 2014-1

Մարիետա Կ. Նիկողոսյան
20-րդ դարի գոյաբանական փիլիսոփայության խնդրակարգում կա րևոր տեղ են զբաղեցնում հետևյալ հարցերը՝ ի՞ նչ է կեցությունը, որո ՞նք են մարդկային բնույթի էական հատկանիշները, ինչպե ՞ս է մարդը կապված կեցությանը, ի ՞նչ է նշանակում մարդու յուրօրի նակություն, ո ՞րն է նրա «ինքնակայության» էությունը: Հնարավո ՞ր է արդյոք բանական ու միանշանակ պատասխան այն հարցին, թե ո ՞րն է մարդկայինը մարդու մեջ, այսինքն՝ ո ՞րն է նրա կեցության յուրա հատկությունը, կամ ո ՞րն է «զանգվածային» մարդու ձևավորման պատ ճառը, որի համար հու մա նիստական արժեքներն ու իդեալները դատարկ հնչյուն են:

ԻՄԱՍՏՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՈՐՊԵՍ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅԱՆ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԴՐՍԵՎՈՐՈՒՄ — 2013-4

Ըստ Կենդանի բարոյագիտության ուսմունքի

Գեղամ Ա. Խաչատրյան
Կենդանի բարոյագիտությունը (էթիկան) 20-րդ դարի ռուս ականավոր մտածողներ և արվեստագետներ Ելենա2 և Նիկոլայ Ռերիխների3 ընտանիքի ստեղծագործական որոնումների արդյունքն է։

«ՀԱՒԱՏՈՅ ՄԱՆԿՈՒՆՔ»-Ը ԵՎ «ԿԱՏԱՐԵԱԼ ՓԻԼԻՍՈՓԱ»-Ն ԸՍՏ ԴԱՎԻԹ ԱՆՀԱՂԹԻ — 2013-3

Արմինե Մ. Մելքոնյան
Հայ միջնադարյան մատենագրության ամենախորհրդավոր և հետաքրքրական կերպարներից մեկի` Ալեքսանդրյան նորպլատոնական դպրոցի ներկայացուցիչ Դավիթ Անհաղթի ապրած ժամանակի, անձնավորության և գրական ժառանգության հարցի շուրջ դեռևս չկա միասնական տեսակետ: