Category Archives: ԳՐԱԿԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Արամ Գ. Ալեքսանյան
Մեր նախորդ հրապարակման մեջ արդեն մատնանշել ենք, որ Պարոնյանի ստեղծագործությունը ամրքսյան հասարակագիտության ելակետային դրույթներով հետազոտելու՝ խորհրդահայ գրականագիտության փորձը, ըստ էության, ծուռ հայելու մեջ է ներկայացրել մեծ երգիծաբանի կենսիմաստասիրությունը: Թերըմբռնում է նաեւ Պարոյանի աշխարհայացքի որոշակիությունը բացառելը, նրա ժառանգությունը ուսումնասիրության եւ ազդեցությունների մանրակրկիտ հետազոտություն պաանջող լայն ոլորտ է:

Մաս առաջին: Հայ-հռոմեական դաշինքը գրական սկզբնաղբյուրներում

Վարդան Գ. Դեւրիկյան
Հայաստանի ազատագրության ելքերի որոնման ճանապարհին յոթնաբլուրն Հռոմից մինչեւ երկրորդ Հռոմ՝ Կոնստանդնուպոլիս, ապա վերստին, այս անգամ արդեն՝ Արեւմուտքի հոգեւոր մայրաքաղաքի վերածված պապական Հռոմ, իսկ այնտեղից էլ քաղաքական մի նոր շրջադարձով Երրորդ Հռոմ պատվանունը ստացած ռուսական հզորացող պետության մայրաքաղաք Մոսկվա ուղղվեց հայ ազատագրական միտքը:

Արամ Գ. Ալեքսանյան
Փիլիսոփայության պատմաբանները 19-րդ դարը բնագիտության դար են համարում ոչ միայն այն պատճառով, որ տվյալ ժամանակաշրջանում բնական գիտությունները մեծ թռիչ արձանագրեցին եւ բազմթիվ հայտնագործություններ կատարեցին: Նման բնորոշումը գլխավորապես տրվում էր այն բանի համար, որ 19-րդ դարի հասարակագետների մտածողության մեծ եւ հետազոտություններում գրեթե բացառիկ դեր էր ձեռք բերել բնագիտական մեթոդը:

Սեյրան Զ. Գրիգորյան
Խորհրդահայ գրականության մեջ Մեծ եղեռնի գեղարվեստական իմաստավորման խնդիրը տասնամյակներ շարունակ բախվում էր ամբողջատիրական վարչակարգի հարուցած արգելքներին: Հատկապես՝ ստալինյան բռնապետության բարձրակետը դարձած 1940-ականներին եւ 1950-ական թվականների սկզբին Մեծ եղեռնի թեմայի արծարծումը իշխող գաղափարախոսությունը դիտում էր իբրեւ շեղում «ինտերնացիոնալիզմի» սկզբունքից:

Վարդան Գ. Դևրիկյան
200 տարի առաջ՝ 1809 թվականին ծնված Խաչատուր Աբովյանը՝ իբրւեւ հայ նոր գրականության հիմնանդիր, ազգային գործիչ եւ ինքնատիպ մտածող, իրենով խորհրդանշում էր Հնի եւ Նորի սահմանագծի, ջրբաժանի ամբողջական աշխարհայացքային ըբնկալումը, որի դերը Հայոց պատմության հոլովույթում խաղաց Արեւելյան Հայաստանի անցումը պարսկական տիրապետությունից ռուսական իշխանության:

Արամ Գ. Ալեքսանյան
Հակոբ Պարոնյանի գրական ժառանգությամբ ներկայացվող իրականությունը զգալիորեն տարբերակված ու անհամասեռ է: Այն ընդգրկում է նրա ժամանակի պոլսահայ կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտները: Ավելին, Պարոնյանի տեսադաշտում են նաեւ հայկական գավառներում կատարվող իրադարձությունները, Թուրքիայի, Ռուսաստանի, եվրոպական երկրների ներքին եւ արտաքին քաղաքկանության ինչ-ինչ դրսեւորումներ:

(համեմատական վերլուծություն)

Ալբերտ Ա. Մակարյան, Հայկանուշ Ա. Շարուրյան
Լ. Շանթի «Հին աստվածներ» դրաման ներառում է կրոնական, բարոյահոգեբանական ու մշակութային հարցերի լայն շրջանակ, սակայն այն հատկապես ուշագրավ է հոգու եւ մարմնի պայքարի ու իրարամերժության հավերժական խնդրի ուրույն արծարծումներով: