Վոդևիլներում երաժշտությունն ու երգերը, ոչ միայն ժամանցի միջոցներ են, այլև ստեղծագործության կարևոր տարրեր են, ընդգծում են մթնոլորտը՝ շեշտելով տարբեր մշակույթների ու արժեքների փոխազդեցության նշանակությունը։ Կոմիկական խոսքը, որը Սունդուկյանը հաճախ կիրառում է, առանձնահատուկ նշանակություն ունի. այն ոչ միայն ծիծաղ առաջացնելու նպատակ ունի, այլև սուր գործիք է, որը բացահայտում է մարդկային թերությունները՝ դրանք տեսանելի դարձնելով բոլորին։ Կերպարները, որոնք հաճախ խոսում են հուզիչ ու նաև ծիծաղելի ձևերով, բացահայտում են անհատի և հասարակության բարդ հարաբերությունները։ Սունդուկյանի ստեղծած աշխարհում ամեն բան ոչ միայն վերածվում է խորհրդանիշի, այլև ընթերցողին տալիս է լայն հնարավորություն՝ հասկանալու մարդկային վարքագծի էությունը, որն առնչվում է մարդու հոգեբանական ընտրությանը և ճակատագրին։
Tag Archives: մշակույթ
ՀԱՄԱՐԺԵՔՈՒԹՅԱՆ ԽՆԴԻՐԸ ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԵՋ
Թարգմանչի համար գեղարվեստական թարգմանությունը մարտահրավերներով լեցուն մի ուղի է, որը նրանից պահանջում է հեղինակի ստեղծագործական ողջ ճանապարհի ուսումնասիրություն, խոր ըմբռնում, բնագրի ոգու ընկալում և հետո միայն վերարտադրում սեփականը դարձած մտքի, զգացմունքների, հուզաարտահայտչական ներաշխարհի և փորձառության վրա հիմնված ճշգրիտ արտահայտությումբ՝ բնագրի լեզվին և ոճին համապատասխան:
Գեղարվեստական թարգմանությունը համարժեքության հստակ սկզբունքներ չի կարող նախանշել: Թարգմանիչը պետք է կարողանա ճիշտ ընտրություն կատարել՝ այդպիսով հավատարիմ մնալով բնագրին և ընդառաջ գնալով թիրախային լեզվի ընթերցողին: Հաշվի առնելով, որ գեղարվեստական գրականության մեջ թարգմանաբանական խնդիրները բազմազան են և բազմաբնույթ, անչափ կարևոր է ճիշտ և հստակ ռազմավարություն որդեգրել լուծումներ տալու համար: Հարցը պետք է դիտարկել իմացական հայեցակերպից, քանի որ տարբեր մշակույթներն ու լեզուները իմաստավորվում և կիսում են միևնույն իմացական հիմքը, կառուցում իրենց համակարգերը հասարակության համընդհանուր ճանաչողության դիրքերից:
Այսպիսով՝ համարժեքությանը վերաբերող ուսումնասիրությունները եղել և մնում են թարգմանաբանության առանցքային հարցերից մեկը, որին անդրադարձել և շարունակում են անդրադառնալ տարբեր լեզվաբաններ: Եվ չնայած արդեն իսկ կատարված աշխատանքներին և ունեցած ձեռքբերումներին` այն շարունակում է մնալ որպես կարևոր ուսումնասիրության խնդրո առարկա:
ԲՆՈՒԹՅՈՒՆԸ, ՄՇԱԿՈՒՅԹՆ ՈՒ ԻՄԱՑՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՈՐՊԵՍ ԼԵԶՈՒՆԵՐԻ ՏԱՐԲԵՐԱԿՄԱՆ ԳՈՐԾՈՆՆԵՐ
Հոդվածում դիտարկվում է այն հարցադրումը, որ ազգային լեզուների ծագումը պայմանավորված է երեք էական գործոններով՝ բնությամբ կամ բնակլիմայական պայմաններով, որոնցում ապրել է տվյալ էթնոսը, մշակույթով և իմացությամբ: Այս համատեքստում դիտարկվում է աշխարհի լեզվական և հասկացութային պատկերների փոխկապակցվածությունն ու փոխպայմանավորվածությունը: Աշխարհի լեզվական պատկերը իրականության պատկերն է, տվյալ էթնիկ խմբի գիտակցությունը, որն արտացոլվում է լեզվի միջոցով, որի առանձին դրվագները դեռևս պահպանում են մարդկանց էմպիրիկ պատկերացումները աշխարհի ստեղծման մասին։ Աշխարհի պատկերը անընդհատ փոխվում է՝ արտացոլելով մարդկանց ճանաչողական և սոցիալական գործունեության արդյունքները։
Հոդվածում փորձ է արվում պատասխանել այն հարցին, թե ինչպես է մարդկանց մտքում ձևավորվում աշխարհի լեզվական պատկերը։ Բառը դիտարկվում է իր երկակի բնույթով, որը կախված է տվյալ լեզվի զարգացման պատմական ընթացքից, նրանով աշխարհի պատկերման ազգային և մշակութային առանձնահատկություններից։ Այն տարբերվում է լեզվից լեզու անցման իր հասկացողական միջուկով և լեզվական իմաստով։ Հասկացույթը ներառում է բազում բովանդակություններ՝ հասկացական, խոսքային, հուզական, մշակութային և այլն: Ահա թե ինչու լեզուները նույն հասկացության համար «նշանակում են» տարբեր բառեր, ուստի հասկացույթների միջլեզվական համադրությունը նպաստում է տարբեր ժողովուրդների հասկացական համակարգի բովանդակության մեջ ազգային և միջազգային բաղադրիչների ի հայտ գալուն: Աշխարհը «տեսնելն» ու «անվանելը» գտնվում են մտավորի և հոգևորի փոխհարաբերության ոլորտում։ Նման տեսական դիտարկումների համար հոդվածում քննվել են ժամանականիշ բառերը՝ հայերենի, ռուսերենի, անգլերենի, գերմաներենի և ֆրանսերենի հին ձևերում։
ՄԵՐ ԻՆՔՆՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԲԱՂԱԴՐԻՉՆԵՐԸ
Հոդվածում դիտարկվում է լեզվի, պատմության և մշակույթի փոխկապակցվածությունը՝ որպես հավաքական ինքնության հիմնական բաղադրիչներ։ Դրանք չեն գործում որպես առանձին ոլորտներ, այլ կազմում են հիշողության, խորհրդանշման և արժեքների ամբողջական համակարգ, որը հնարավորություն է տալիս ապահովել հանրույթի գոյության շարունակականությունը։ Երևութաբանական դիտանկյունից պատմությունը ցույց է տալիս հավաքական փորձառության ժամանակային խորքերը, լեզուն կազմակերպում և միջնորդում է մտքի ու հաղորդակցության գործընթացները, իսկ մշակույթը մարմնավորում է ավանդույթներն ու միաժամանակ ստեղծում նոր իմաստներ։ Հայկական փորձառությունը վկայում է, որ պատմական հիշողության կենսունակ շղթաները, լեզվի խորհրդանշական դաշտի ուժը և մշակութային արժեքների շարունակականությունը դիմադրության կարևոր աղբյուրներ են մոռացության, մասնատման և ձուլման դեմ։ Սակայն ներկա միջավայրում պատմության խեղաթյուրումը, լեզուների շուկայականացումը և մշակույթի մարգինալացումը սպառնում են ինքնության խորքային հիմքերին՝ այն վերածելով մակերեսային բազմազանության։
Հոդվածը ցույց է տալիս, որ գիտությունը պետք է դիմադրի այս գործընթացներին՝ որդեգրելով համադրական մեթոդաբանություն, որը միավորում է լեզվաբանականը, պատմականը և մշակութաբանականը։ Այս մոտեցումը ոչ միայն ճանաչողական, այլև էթիկական բնույթ ունի՝ դառնալով մոռացության, ստանդարտացման ու խեղաթյուրումների դեմ պայքարի ձև։ Այդպիսով, հումանիտար գիտությունը խաղում է գոյաբանական գործառույթ՝ դառնալով կանխարգելիչ և կառուցողական ուժ, որը ինքնության պահպանման և ապագայի համակեցության ապահովման առաքելություն ունի։