Category Archives: ԳՐԱԿԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ՊՈԵԶԻԱՅԻ ՏԱՂԱՉԱՓԱԿԱՆ ՁԵՎԵՐԻ ԵՎ ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱՎԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ «ԵՐԳԵՐ ՈՒ ՎԷՐՔԵՐ» ԺՈՂՈՎԱԾՈՒՈՒՄ

Ավետիք Իսահակյանի առաջին ժողովածուն՝ «Երգեր ու վէրքեր»-ը (1898), միանգամից ջերմ ընդունելություն գտավ ինչպես ընթերցող հանրության, այնպես էլ գրական շրջանակներում։ Գրաքննադատությունը հատկապես բարձր գնահատեց Իսահակյանի պոեզիայի ժողովրդական տարերքը, ազգային և համամարդկային հույզերի ինքնատիպ միահյուսումը։ Առաջին ժողովածուն դարձավ այն հիմնաքարը, որի վրա ձևավորվեցին Իսահակյանի ուրույն ոճն ու բանաստեղծական մտածողությունը, նրա քնարական հերոսի էական գծերը։

Ձգտելով հաղթահարել ռոմանտիկական պոեզիայի պաթետիկ ու դատողական հայրենասիրությունը՝ XIX դարավերջի հայ բանաստեղծությունը բացահայտ անցում ատարեց դեպի բուն ժողովրդական տարերքը, ազգային ոգին և մտածողությունը՝ բանաստեղծության զարգացումը տանելով նոր հունով։ Իսահակյանի «Երգեր ու վէրքեր»-ը այդ միտումի ակնհայտ դրսևորումներից էր։ Հայ ժողովրդական պոեզիայի տարերքն այդտեղ իր արտահայտությունը գտավ ոչ միայն մոտիվների, տրամադրությունների, բանաստեղծական պատկերների, այլև տաղաչափական ձևերի յուրացման և ընդօրինակման մեջ։

Իսահակյանի վաղ շրջանի պոեզիայի վրա մեծագույն ազդեցություն է թողել նաև Շիրակի ժողովրդական բանահյուսությունը, որին նա առնչվել էր դեռ մանկուց։ XIX դարի երկրորդ կեսին Շիրակի բանահյուսական նմուշների հավաքման և հրատարակման առաջին փորձերին Իսահակյանը նույնպես, անշուշտ, ծանոթ է եղել և ազդվել դրանցից։ Հոդվածում առաջին անգամ քննվում է Իսահակյանի առաջին ժողովածուի տաղաչափական ձևերի կապը ժողովրդական պոեզիայի հետ՝ կատարելով մի շարք գործերի զուգադրական համեմատություն։ Այսպես, հայտնի է, որ ժողովրդական երգերին ու խաղիկներին բնորոշ են հակիրճությունը, կարճ տողերն ու փոքր անդամները. Իսահակյանի առաջին ժողովածուում նույնպես գերակշռում են կարճ չափերը՝ 8 և 7-վանկանի տողերի զուգորդմամբ (բանաստեղծությունների գրեթե 70 տոկոսը)։ Այս չափը Իսահակյանի առաջին երկու տասնամյակների պոեզիայի նախընտրած ձևն էր և դարձավ երգչի յուրօրինակ այցեքարտը։

ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇՆԵՐՆ ԱՎԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ 1910-1920-ԱԿԱՆ ԹԹ․ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ

Ներկայացվող հոդվածում անդրադարձ է կատարվում Ավ․ Իսահակյանի՝ 20-րդ դարի առաջին տասնամյակներում օգտագործած խորհրդանիշներին, որոնք յուրովի ընդհանրացնում էին ինչպես հայ ժողովրդի ֆիզիկական գոյության պահպանման, այնպես էլ ազգային և մշակութային կացության բարելավման խնդիրները, ներկայացնում համազգային արժեքների (հայրենի հող, լեզու, անձնվեր հերոսներ) պահպանման ձևերն ու ուղիները, որոնք արտահայտվում էին չարին դիմակայելու, և պայքարի գաղափարներով։

Վերոհիշյալ ելակետով էլ Ավ․ Իսահակյանը գրել է մի շարք ստեղծագործություններ, որոնց մեջ հատկապես աչքի են ընկնում «Ազգային երգը», «Ժողովրդի քնարը», «Հայրենի հողը» և այլ գործեր։ Դրանցում հայրենասիրության և հայասիրության կոնկրետ օրինակներ են պատկերվում։

ՊԱՏՈՒՄԻ ՅՈՒՐԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱՎԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ «ՀԱՄԲԵՐԱՆՔԻ ՉԻԲՈՒԽԸ» ՊԱՏՄՎԱԾՔՈՒՄ

Ավետիք Իսահակյանի բազմաժանր արձակում ուրույն տեղ զբաղեցնող «Համբերանքի չիբուխը» պատմվածքում հատկապես ակնառու է Վարպետի գեղարվեստական արձակին առհասարակ բնորոշ կարևորագույն հատկանիշը՝ պատմողական և քնարական տարրերի միասնությունը՝ ներքին քնարականությունը։

Պատմվածքն ունի ինքնատիպ կոմպոզիցիա. գրված է իբրև քնարական վերհուշ, պատմողի հոգում արթնացող պատկերների շարք, իսկ մուտքի և ավարտի փոխադարձ կապով ստեղծվում է կառուցվածքային մի յուրօրինակ ձև, որը կարելի է անվանել կոմպոզիցիոն օղակ։ Ուշագրավը նաև համբերանքի չիբուխի այլաբանական պատկերն է, որը դարձել է ստեղծագործության վերնագիրը և արտահայտում է հեղինակային մտահղացման էությունը։

Գրողի հետ չնույնացող և նրա ստեղծագործական երևակայության ծնունդ պատմողը՝ հեղինակային խոսքի պայմանական կրողը, իր անունից է ներկայացնում պատմությունը. նա գործողությունների վերհիշողն է և դեպքերը շարադրում է առաջին դեմքով։ Այդ ընթացքում միաժամանակ բացահայտվում են պատմողի անհատական հույզերը, ընկալումները, տպավորություններն ու եզրահանգումները։

«Համբերանքի չիբուխ»-ի գլխավոր հերոսը թեև պատկերվում է իրադարձությունների կենտրոնում, սակայն դրանք բացվում են զրույցի ընթացքում՝ իբրև վերհուշ և կյանքի փիլիսոփայական իմաստավորում։ Բացի այդ՝ պատումը հագեցած չէ գործողություններով. հերոսն իր կենսափորձով և բարոյախոսությամբ է կշռադատում ու գնահատում կյանքի իրողությունները։ Ասել է թե՝ նա ինչ-որ չափով թե՛ գործողությունն առաջ տանող և թե՛ միաժամանակ դեպքերն իմաստավորող կերպար է։ Պատումի այդ ձևը գեղարվեստական ինքնատիպ մտահղացում է, որը դիպաշարային բուն դիպվածին հաղորդում է կյանքի լայն շառավիղ ու փիլիսոփայական խորք։

«Համբերանքի չիբուխ»-ի պատումի յուրահատկություններից են նաև պատմողի կարծես մշուշված վերհուշն ու արձակը չափածոյին հնարավորինս մոտեցնող պատկերավորման յուրահատուկ գծերը՝ մետաֆորիկ մտածողությունն ու քնարականությունը, ռիթմը և կառուցիկությունը։

ԿՆՈՋ ԴԵՐԻ ԸՆԿԱԼՈՒՄԸ ՆԱՀԱՊԵՏԱԿԱՆ ԸՆՏԱՆԻՔՈՒՄ 19-ՐԴ ԴԱՐԻ ԱՐԵՎԵԼԱՀԱՅ ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԵՋ

Հոդվածում դիտարկվում են 19-րդ դարի արևելահայ գեղարվեստական գրականության մեջ կնոջ հասարակական դերի ըմբռնման և վերաիմաստավորման հարցերը։ Հոդվածը ներկայացնում է, որ հայ նահապետական գերդաստանը՝ որպես փակ համակարգ, հենված էր օջախի պաշտամունքի, հայրական բացարձակ իշխանության և ընտանեկան-համայնական արժեքների վրա։ Այս համակարգում կինը, թեև ճնշված և իրավազուրկ, համարվում էր օջախի սրբազան պահապանը և ընտանիքի բարոյական հիմքերի կրողը։ Կանանց դաստիարակությունը նպատակաուղղված էր բացառապես ամուսնական կյանքին և տնային պարտականություններին պատրաստելուն՝ ամրապնդելով նրանց ենթակա, բայց էական դերը ընտանիքի պատվի և շարունակության ապահովման գործում։

Ղազարոս Աղայանի, Պերճ Պռոշյանի, Լեոյի և Րաֆֆու գեղարվեստական ստեղծագործությունների վերլուծությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են կանայք ներքինացրել նահապետական նորմերը վախի, հնազանդության և ծիսական փորձառությունների միջոցով։ «Մեծ մայրը» (մեծ նան, տանտիրուհի) երկար տարիների ճնշվածության գնով ձեռք բերած դիրքն ու իշխանությունը սկսում է նույն կերպ կիրառել երիտասարդ հարսների նկատմամբ։ Եվ այդպես սերնդեսերունդ շարունակվում են ճնշվածի և ճնշողի փոխատեղությունները։

Այնուամենայնիվ, 19-րդ դարի երկրորդ կեսին լուսավորական գաղափարների և նոր սոցիալ-տնտեսական կարգերի ներթափանցումը նպաստում են գերդաստանային համակարգի քայքայմանը։ Անհատական ցանկություններն ու իրավունքները մարտահրավեր են նետում նահապետական ընտանեկան կառույցին։ Հետազոտությունը բացահայտում է հայրիշխանական ընտանիքի քայքայման հիմնական պատճառները։ Չնայած արտաքին սոցիալ-տնտեսական գործոններին՝ դրանք առաջին հերթին արմատավորված էին հենց նահապետական համակարգի ներքին հակասությունների մեջ։ Մասնավորապես՝ անհատականության ճնշումը, որը համակարգի հիմքն էր, ստեղծում է այն ուժերը, որոնք հանգեցնում են դրա կործանմանը։

Միայն ներքին բարոյականությանն ու ավանդական բարքերին հենված ընտանիքը անկարող էր դիմակայել նոր սոցիալ-տնտեսական կարգերին, ուստի և քանդվեց և՛ բարոյապես, և՛ սոցիալապես։ Երբ անհատական ցանկություններն ու ձգտումները գլուխ բարձրացրին, երբ սեփական «իրավունքները» տնօրինելու ազատության պահանջն առաջացավ, նահապետական գերդաստանի շենքը սկսեց քանդվել ներսից՝ ծնելով անձնական շահեր համայնականի փոխարեն։

ՇՐՋԱՆԱԿՄԱՆ ՀՆԱՐԸ՝ ՀԱՎԱՔԱԿԱՆ ԻՆՔՆՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ՝
Լ. Խեչոյանի «Մհերի դռան գիրքը» վեպում

Հոդվածն իրականացնում է Լևոն Խեչոյանի «Մհերի դռան գիրքը» վեպի ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելով նրանում հայոց հավաքական ինքնության որոնման համար շրջանակման հնարի կիրառման աշխատակարգերը: Ստեղծագործության կառուցվածքային վերլուծությամբ ցույց է տրվում, որ վեպը ծավալվում է հորիզոնական դասավորությամբ պատումային երկու՝ դասախոսական և օրագրային շրջանակների աստիճանական (շղթայական) կառուցմամբ: Հիմնական այս պատումներից (դիեգեսիսներ) յուրաքանչյուրն ընդգրկում է ուղղահայաց դասավորությամբ պատումային այլ շրջանակներ:

Մանրամասն ուսումնասիրելով պատումային բոլոր մակարդակները, նրանց միմյանց հարաբերվելու կերպն ու գործառույթները՝ հոդվածում այն տեսակետն է ներկայացվում, որ ազգային ինքնության վերակառուցարկման, արդիականացման և շարունակականության ապահովման համար գեղարվեստական տիրույթում ելքերի որոնման դեգերումներում Խեչոյանը շրջանակման հնարն օգտագործում է հայկականություն հովանի պատումի, իսկ առավել կոնկրետ այն պայմանավորող մեծ պատումներից Փոքր Մհերի առասպելի կազմաքանդման և ազգային գաղափարախոսության խոսույթների վերանայման նպատակով: Վերլուծությամբ ստացված տեղեկությունների հիման վրա ցույց է տրվում, որ այս վեպում երկու դիեգեսիսների և նրանցում տեղ գտած պատումային բազմաթիվ մակարդակների հարաբերման արդյունքում Խեչոյանի անցած ճանապարհը հատկանշվում է մի քանի փուլով՝ հավաքական ինքնության ավանդական ձևի կարևորում և մեկնաբանում, ազգային ինքնության նոր հարացույցի մշակման համար նախաքրիստոնեական և քրիստոնեական բոլոր հարացույցների համադրում, «հաշտեցում», վերածնված խորհրդանշանների և պատումների շուրջ տարատեսակ քննարկումներ, վերաիմաստավորումներ: Այսպիսի ճանապարհով և էպոսի ու հատկապես Փոքր Մհերի միջոցով Խեչոյանին հաջողվում է հաղթահարել ինքնության կորստի վախերը՝ մշակելով ազգային ինքնության նոր՝ ընդհանրական հարացույց, որում կարևոր դեր ունեն արժեհամակարգը՝ որպես նախաքրիստոնեական և քրիստոնեական արժեքների համաձույլ, Ագռավաքարը՝ որպես նոր արժեհա-
մակարգի պաշտպան ինստիտուտ, և Փոքր Մհերը՝ որպես հասարակական բոլոր գործառույթների ներմարմնավորում, նոր արժեքների կրող ու պաշտպան: Ավելին՝ հենց տեքստային հատույթների թուլացման և մետալեպսիսի միջոցով է, որ հնարավոր է լինում վերջնականապես ընկալել Փոքր Մհերի խեչոյանական մեկնաբանությունը. Մհերը ո՛չ «աշխարհից նեղացած» հերոս է, ո՛չ էլ անգամ բացառապես փրկչական գործառույթի կրող. նա հայոց ինքնության պահպանման երաշխիքն է:

ՄԵԾ ՔԱՂԱՔԻ ՊԱՏԿԵՐՄԱՆ ՊԱՐՈՆՅԱՆԱԿԱՆ ՍԿԶԲՈՒՆՔՆԵՐԸ

«Պտույտ մը Պոլսո թաղերու մեջ»

Որպես ֆիզիոլոգիական ակնարկի ժանրի դասական օրինակ՝ «Պտույտ մը Պոլսո թաղերու մեջ» ակնարկաշարն ուշագրավ է համաշխարհային երգիծաբանության ասպարեզում և, ի դեպ, եզակի ամբողջ հայ գրականության համապատկերում։

Անցյալի գրականագիտությունն այս գլուխգործոց երկը չի դարձրել հատուկ ուսումնասիրության առարկա: «Պտույտի․․․» նկատմամբ հետաքրքրությունն անհրաժեշտաբար ծագեց մեր օրերում, և նորահայտ բազմաթիվ փաստերի հայտնաբերմամբ ու համադրմամբ (25 նոր ակնարկների տարբերակներ) առաջին անգամ ստեղծվեց այդ ստեղծագործության գիտական ամբողջական պատմությունը։ Իսկ Պարոնյանի այս գլուխգործոցն անտարակուսելիորեն ունի արդիական հնչեղություն․ նրանով կարելի է վերականգնել Արևելքի և Արևմուտքի հատման կետում գտնվող Կոստանդնուպոլսի՝ XIX դարի երկրորդ կեսի գեղարվեստական կենսապատումը՝ հագեցած խոր վավերականությամբ ու գունագեղ միջավայրով։ Բնավ պատահական չէ, որ «Պտույտ․․․»-ը թարգմանվել է թուրքերեն և լույս տեսել Ստամբուլում: 2014 թվականին այս երկն ընդգրկվել է Թուրքիայում ամառվա ընթացքում ընթերցողներին առաջարկվող լավագույն գրքերի ցանկում:

Ինչպես հաղորդում է «Արմենպրեսը», ցանկը կազմել է թուրքական «Հուրիեթ» թերթը`խորհուրդտալով այն կարդալ ամառային արձակուրդներին՝ «որպես լավագույն դեղամիջոց այն ընթերցողների համար, որոնք որոշել են արձակուրդն անցկացնել Ստամբուլում»։ ««Պտույտ մը Պոլսո թաղերու մեջ» գրքում Հակոբ Պարոնյանը երգիծանքով պատմում է Պոլսո 34 թաղամասերի հասարակական և բակային կյանքի, պոլսահայ հասարակության խնդիրների նկատմամբ հայ ղեկավարության անտարբերության, դասակարգային տարանջատման ստեղծած հակասությունների մասին։ Պարոնյանը կօգնի, որպեսզի այլ աչքով նայեք քաղաքի անցյալին, որը կորցրել է իր գույները, ուրվագիծը, կերպարը, անգամ` իր ժողովուրդների մեծ մասին» («Արմենպրես», 2014),- նշվում է գրքի ծանուցագրում: Ուստի մեր ուսումնասիրությունն էլ միտված էր վեր հանելու մեծ քաղաքի պատկերման պարոնյանական սկզբունքները, խնդրո առարկա երկի գաղափարագեղարվեստական առանձնահատկությունները և արժեքաբանական համակարգը:

ՀՈՄԱ-ՍՈՄԱ
Արիական սրբազան խմիչքը հայ և համաշխարհային գրականության մեջ

Հոդվածում քննվում են հայ գրականության մեջ արիական սրբազան խմիչքի պատկերման և իմաստավորման հարցերը։ Սոմա և Հոմա անուններով հայտնի հնդիրանական սրբազան բույսի, ծիսական խմիչքի և աստվածության պատկերները, ծագելով համապատասխանաբար հին հնդկական «Ռիգվեդա» և հին իրանական «Ավեստա» սուրբ գրքերից, իմաստավորվել են հին աշխարհի և նոր ժամանակների մտածողների կողմից։ Սույն ուսումնասիրության մեջ հայ գրականության համապատասխան երկերը, հատկապես Եղիշե Չարենցի «Սոմա» պոեմը դիտարկվում են համաշխարհային դիցաբանության և գրականության համատեքստում։ Առավել մեծ ուշադրություն է դարձվել սրբազան խմիչքի իրանական դրսևորմանը՝ Հոմային, որը ավելի քիչ է ուսումնասիրվել հայ գրականագիտության մեջ։ Քննվում են Ղևոնդ Ալիշանի, Րաֆֆու, Դանիել Վարուժանի, Լեոյի և ուրիշ հեղինակների գործերում տեղ գտած զրադաշտական շերտերը և դրանց առնչությունը «Ավեստա» սրբազան գրքի հետ։ Հոման և զրադաշտականությունը պատմահամեմատական և միֆոլոգիական սկզբունքներով զուգադրվում են անտիկ պատմագիրների (Հերոդոտոս, Պլուտարքոս), միջնադարի և նոր ժամանակների համաշխարհային գրականության նշանավոր դեմքերի՝ Ֆիրդուսու, Գեորգ Էբերսի, Գյուստավ Ֆլոբերի գեղարվեստական պատկերների հետ։ Առանձին բաժնով ներկայացված է ռուս խորհրդապաշտ բանաստեղծ Կոստանդին Բալմոնտի ժառանգության զրադաշտական շերտը։ Հոդվածը գրված է միջգիտակարգային կապերի ընդգծման սկզբունքով։ Լինելով հիմնականում գրականագիտական՝ այն օգտագործում է նաև կրոնի պատմության և փիլիսոփայության, համեմատական առասպելաբանության, հոգեբանության մեթոդները։ Մեթոդաբանական հիմքերի առումով ելակետային դեր են խաղացել գերմանացի արևելագետ Ֆրիդրիխ Վինդիշմանի, «Ավեստայի» թարգմանիչ Ջեյմս Դարմեստետերի, ռուս բանասեր Դմիտրի Օվսյանիկո-Կուլիկովսկու դրույթները։ Երևույթի իմացաբանական արժեքը բացահայտելու համար ուղեցույցի դեր են խաղացել Հեգելի փիլիսոփայական և Կարլ Յունգի հոգեվերլուծական բնութագրումները։ Հոդվածի գլխավոր նպատակն է ցույց տալ, որ Չարենցի «Սոմա» պոեմը դիպված չէ, այլ Հոմա-Սոմա արիական սրբազան խմիչքի ու նրա պաշտամունքի հետ հայ գրականության ունեցած սերտ առնչություններով բացատրվող օրինաչափ երևույթ։

ՊԱՐՈՒՅՐ ՍԵՎԱԿ ԵՐԵՎՈՒՅԹԸ
Ծննդյան 100-ամյակի առթիվ

Անկասկած է, որ նախորդ դարի ամենից ինքնատիպ ու հետաքրքրական հայ մտածողներից մեկն է Պարույր Սևակն իր գեղարվեստական ու գիտական երկերով, իր գրական դպրոցով։ Եռակի մեծություն է նա իր թողած գեղարվեստական, թարգմանական, գրականագիտական – քննադատական հարուստ ժառանգությամբ, որն արժանի է խոր ու համակողմանի ուսումնասիրության և արժևորման՝ արդի գրականագիտության նվաճումների դիրքերից ու գիտական ստույգ չափանիշների կիրառումով։

Այսօր խոսելով Պարույր Սևակի մասին գրականագետներն ու գրասերները դիմում են նույնիսկ անհարկի ծայրահեղությունների՝ հայտարարելով, թե Պարույր Սևակն է մեր ամենամեծ բանաստեղծը, որովհետև նա մեծ մտածող ու փիլիսոփա է… բանաստեղծության մեջ: Հասկանալի է որ մարդկանց այս տեսակի համար Պարույր Սևակ իրական բանաստեղծը մնում է գրեթե անմատչելի: Մինչդեռ Պարույր Սևակ երևույթը անակնկալ հայտնված երկնաքար չէ, այլ մեր ժողովրդի գեղարվեստական ու գիտական մտածողության օրինաչափ զարգացման արդյունք։ Ուստի նրա մասին խոսողը գոնե նվազագույն չափով տեղյակ պիտի լինի մեր բանաստեղծական մտածողության զարգացման ողջ ընթացքին, հասկանա` ի՛նչ ենք ունեցել Պ․ Սևակից առաջ, որպեսզի ճիշտ արժևորվի նաև Պ․ Սևակն ինքը՝ գրական ու գիտական վաստակով։

ԳՐԻԳՈՐ ԶՈՀՐԱՊԻ ՊԵՍԻՄԻԶՄԻ ՓԻԼԻՍՈՓԱՅԱԿԱՆ ԱԿՈՒՆՔՆԵՐԸ – 2024-3

Արամ Գ. Ալեքսանյան
Բանասիր. գիտ. թեկնածու

Գրիգոր Զոհրապի կենսափիլիսոփայության մեջ դրապաշտ փիլիսոփաներ Օ. Կոնտի, Հ. Սպենսերի տեսական որոշ դրույթները հիմնականում զուգադրվում են Ժ. Ժ. Ռուսոյի և Ա. Շոպենհաուերի կարեկցանքի փիլիսոփայությանը` ձևավորելով ինքնատիպ էկլեկտիկ գոյափիլիսոփա- յություն։ Կյանքի համակողմանի ճանաչողության և ապա` իրավաբանի մասնագիտական քննախուզումների շնորհիվ՝ Զոհրապը հասնում է կյանքի, մահվան, խղճի, իրավունքի, հանցանքի, օրենքի, հանցագործության հոգեբանական դրդապատճառների, ներողամտության, բարոյականության, հասարակական կարծիքի, ընտանիքի, սիրո, սեռերի փոխհարաբերության մտակարգումների, որոնց խորքում առկա է համակարգված գիտական և գոյափիլիսոփայական ենթատեքստ։ Զոհրապի գեղարվեստական ժառանգության մետատեքստի, այն է` ուսումնառության շրջանակների բացահայտմամբ. որոշակի է դառնում նաև նրա կենսաիմաստասիրության պեսիմիստական բնույթը:

ԵՐԳԻԾԱՆՔԻ ԼԵԶՎԱՈՃԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐԸ ՆՇԱՆ ՊԵՇԻԿԹԱՇԼՅԱՆԻ ՉԱՓԱԾՈՅՈՒՄ

Կարինե Լ. Առաքելյան

Կյանքի արատներն ու թերությունները ծաղրող ու ձաղկող երգիծական գրականությունը դարերի պատմություն ունի: Երգիծաբանությունը իր ուրույն դերն ու նշանակությունը և հարուստ ավանդույթներն ունի նաև հայ գրականության պատմության մեջ: Այն ներկա է մեր գրականության ամենավաղ շրջանում և իր զարգացման գագաթնակետին է հասել հատկապես արևմտահայ երգիծաբանության կարկառուն ներկայացուցիչներ Հակոբ Պարոնյանի և Երվանդ Օտյանի շնորհիվ: Այնուհետև այն իր ընթացքն է շարունակել արևմտահայ գրականության օրգանական շարունակությունը հանդիսացող սփյուռքահայ գրականության մեջ, որի փայլուն ներկայացուցիչներից մեկն է Նշան Պեշիկթաշլյանը: